In het kort
Wat is het omslagpunt?
Het punt waarna extra opslagcapaciteit nog maar een paar euro per jaar oplevert, terwijl de prijs van de batterij gewoon evenredig doorloopt.
Waar ligt dat percentage?
In onze doorrekening tussen ruwweg 65 en 72%. Geen vast getal: het verschuift met je verbruik en je avondgebruik.
Waarom vlakt het af?
Boven een bepaald punt is er niet genoeg zonoverschot en avondverbruik meer om een grotere batterij te vullen.
Wat betekent dit voor mij?
Kijk niet alleen naar het zelfconsumptiepercentage, maar naar wat een extra kWh je nog oplevert. Onze rekentool laat dat voor jouw situatie zien.
Waarom vlakt de opbrengst af?
Zelfconsumptie is het deel van je zonnestroom dat je zelf gebruikt in plaats van terugleveren. Zonder batterij gebruik je alleen wat je overdag direct verbruikt. Met een batterij vang je ook het overschot op en gebruik je dat 's avonds. Hoe groter de batterij, hoe meer overschot je kunt opslaan, en hoe hoger je zelfconsumptie wordt.
Maar dat effect heeft een grens. Er is maar een beperkte hoeveelheid zonoverschot per dag, en een beperkt avondverbruik om dat overschot weer kwijt te raken. Is je batterij groter dan wat die twee dingen samen nodig hebben, dan blijft het extra deel vaak leeg staan of maar een paar keer per jaar vol. Je betaalt dan voor capaciteit die zelden wordt gebruikt. Dat is hetzelfde mechanisme dat ook in ons artikel over de juiste capaciteit naar voren komt, maar dan bekeken vanuit het zelfconsumptiepercentage in plaats van vanuit het aantal cycli.
Rekenvoorbeeld: klein huishouden
Om het omslagpunt te laten zien, rekenen we een huishouden door met een reeks steeds grotere batterijen: 2.500 kWh jaarverbruik, 6 zonnepanelen (2,58 kWp), vast energiecontract. Hetzelfde huishouden 1 uit ons artikel over kopen of wachten. Om alleen het effect van capaciteit te tonen, gaan we uit van een batterij met ruim voldoende vermogen, zodat vermogen nooit de beperkende factor is.
| Capaciteit | Zelfconsumptie | Besparing eerste jaar | Extra besparing per kWh |
|---|---|---|---|
| 0 kWh | 39% | €0 | - |
| 1 kWh | 49% | €43 | €43 |
| 2 kWh | 58% | €79 | €36 |
| 3 kWh | 65% | €109 | €30 |
| 4 kWh | 69% | €125 | €16 |
| 5 kWh | 70% | €132 | €7 |
| 6 kWh | 71% | €136 | €4 |
| 8 kWh | 72% | €139 | €2 |
| 15 kWh | 73% | €142 | €0 |
Tot en met 3 kWh (65% zelfconsumptie) levert elke extra kWh nog 30 euro of meer per jaar op. Bij 4 kWh (69%) zakt dat al naar 16 euro, en bij 6 kWh (71%) is een extra kWh nog maar een paar euro waard. Daarna verandert er bijna niets meer, ook niet bij een batterij van 15 kWh. Het omslagpunt van dit huishouden ligt dus rond de 4 tot 5 kWh, bij ongeveer 69 tot 70% zelfconsumptie.
Rekenvoorbeeld: groter huishouden met EV
Hetzelfde soort rekensom bij een huishouden met meer verbruik: 5.200 kWh jaarverbruik waarvan 2.500 kWh voor een elektrische auto die 's avonds oplaadt, 12 zonnepanelen (5,16 kWp), vast contract. Huishouden 2 uit hetzelfde artikel.
| Capaciteit | Zelfconsumptie | Besparing eerste jaar | Extra besparing per kWh |
|---|---|---|---|
| 0 kWh | 28% | €0 | - |
| 2 kWh | 39% | €95 | €48 |
| 4 kWh | 48% | €174 | €39 |
| 6 kWh | 56% | €241 | €34 |
| 8 kWh | 63% | €299 | €29 |
| 10 kWh | 69% | €347 | €24 |
| 12 kWh | 72% | €371 | €12 |
| 15 kWh | 74% | €385 | €5 |
| 20 kWh | 74% | €393 | €2 |
Dit huishouden heeft meer avondverbruik dankzij de auto, dus meer ruimte om extra capaciteit nuttig te gebruiken. Het omslagpunt ligt hier later: tot en met 10 kWh (69%) levert een extra kWh nog altijd meer dan 20 euro op, pas bij 12 kWh (72%) daalt dat scherp naar 12 euro en verder.
Waarom het omslagpunt per huishouden verschilt
Bij het kleine huishouden ligt het omslagpunt rond 69 tot 70% zelfconsumptie. Bij het grotere huishouden met EV rond 69 tot 72%. Dat lijkt dicht bij elkaar, maar het bijbehorende aantal kWh verschilt flink: 4 tot 5 kWh tegenover 10 tot 12 kWh. De reden is simpel: meer avondverbruik betekent meer plek om extra zonnestroom in kwijt te kunnen, dus loont een grotere batterij langer door.
Een vast percentage voor iedereen bestaat dus niet. Wat wel opvalt: in beide voorbeelden ligt het omslagpunt boven de 65%, hoger dan je op basis van losse vuistregels soms leest. Onze eigen rekenmethode geeft dus een iets ruimer omslagpunt dan een enkel percentage dat overal wordt toegepast. Dat is precies waarom we dit liever doorrekenen dan als vast getal presenteren.
Wat je hieraan hebt bij het kiezen van een capaciteit
Ga bij het kiezen van een batterij niet alleen af op een zelfconsumptiepercentage of een vuistregel. Kijk naar wat een extra kWh je concreet nog oplevert. Onze rekentool rekent dat voor jouw eigen verbruik en zonnepanelen door, en laat zien bij welke capaciteit de terugverdientijd het gunstigst wordt. Dat is nuttiger dan een algemeen percentage, omdat je eigen avondverbruik en zonoverschot bepalen waar jouw omslagpunt ligt.